Op weg naar een onzekere toekomst in Zuid-Soedan

Ze worden enthousiast onthaald door familieleden, de Zuid-Soedanezen die uit Soedan terugkeren naar hun op 9 juli onafhankelijk geworden vaderland. Thuis wacht hen echter een grote uitdaging: een toekomst opbouwen in een arm land.

De regering van Zuid-Soedan heeft moeite de meer dan 350.000 mensen die sinds oktober vorig jaar terugkeerden, op te vangen. En een miljoen zuiderlingen woont nog in het Noorden.

Op 28 november verzamelden Zuid-Soedanezen zich in de haven van Juba om twee schepen met 3200 landgenoten uit het Noorden een warm welkom te geven. “Een prachtig moment”, zegt Daniel Simon, die na jaren zijn moeder weer terugzag. Simon keerde een paar jaar geleden al terug naar Zuid-Soedan, zijn moeder bleef in Khartoem, in het Noorden, wonen. “Ik heb daar 24 jaar gewoond”, zegt ze. “Ik weet dat het hier moeilijk zal worden, maar ik ben heel blij dat ik terug ben, in mijn eigen land.”
 
Duer Tut Duer Makuac, voorzitter van de Hulp- en Rehabilitatiecommissie van Zuid-Soedan, zegt dat zijn organisatie met de plaatselijke overheden in overleg gaat over de verdeling van grond. “We wisten al lange tijd dat we deze mensen konden verwachten, maar daar hebben we ons organisatorisch niet goed op voorbereid. Nu zullen we dat wel doen.”

Legalisering

Iklas Monu Ahmed kampeert al vier maanden bij de haven, omdat ze nergens anders heen kan. Ze zit op het bedframe, onder een boom, en haar driejarig zoontje ligt naast haar. Hij heeft malaria, maar Ahmed heeft geen geld voor medicijnen. Ze had meer verwacht van haar nieuwe leven in Zuid-Soedan.
 
“Er verandert veel in dit land, maar daar heb ik pas iets aan als ik een stuk grond heb en met mijn gezin ergens terecht kan”, zegt ze. Sinds haar aankomst heeft nog niemand van de overheid of internationale hulporganisaties haar bezocht.
 
De regering zal het in de komende maanden nog moeilijker krijgen met de opvang dan nu al het geval is, verwacht Jan De Wilde, hoofd van de VN-missie van de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) in Soedan. Ongeveer een miljoen Zuid-Soedanezen wacht een onzeker lot in het Noorden.

De regering in Khartoem wil voor 9 april 2012 duidelijkheid scheppen over de status van de Zuid-Soedanezen, maar er zijn nog geen opties - zoals permanent verblijf of burgerschap - in beeld. “Het komt erop neer dat de Zuid-Soedanezen voor 9 april gelegaliseerd moeten zijn of moeten vertrekken. Voor legalisering zijn nog geen voorbereidingen getroffen”, zegt De Wilde.

Alleen handbagage

De IOM heeft inmiddels twintigduizend mensen bijstand verleend. In de komende weken worden nog eens negenduizend mensen per schip uit Kosti verwacht, een halteplaats aan de Nijl net ten noorden van de grens .

De vluchtelingen die op 28 november aankwamen, mochten hun bezittingen op acht andere schepen laden die een paar dagen later aankwamen. De nieuwelingen mogen alleen nog hun belangrijkste bezittingen meenemen, zegt De Wilde, omdat het proces anders te veel vertraagd wordt.
 
Omer Salah Kajam, plaatsvervangend manager van Logistics Sudanese Co., eigenaar van de vrachtschepen, zegt dat de Zuid-Soedanezen in Kosti heftig protesteren tegen de nieuwe regels. “Maar op deze manier kunnen we wel sneller meer mensen vervoeren.”

Ezels

In oktober vroeg Refugees International, een niet-gouvernementele organisatie, aandacht voor de noden van in Kosti en Renk gestrande Zuid-Soedanezen. Beide plaatsen liggen vlak bij elkaar, elk aan een kant van de grens. Volgens Refugees International is er te weinig eten en onvoldoende opvang. De organisatie deed een beroep op de overheid om de mensen zo snel mogelijk thuis te brengen.
 
Volgens Makuac wordt momenteel gedacht aan een luchtbrug. “Dat is veiliger en sneller. Maar elk gezin mag dan niet meer dan 20 kilo aan bagage meenemen. De ‘nieuwe’ Zuid-Soedanezen zullen daar niet blij mee zijn, zegt Kajam. “Vooral omdat mensen die eerder zijn gekomen, wel al hun spullen mochten meenemen.”

Kajam zegt dat hij gezien heeft dat mensen ezels, deurposten en geluidsinstallaties inlaadden. “Dat is ook logisch. Ze vertrekken naar een van de armste plaatsen in de wereld en weten niet wat ze kunnen verwachten.”

Maak MO* mee mogelijk.

Word proMO* net als 3233   andere lezers en maak MO* mee mogelijk. Zo blijven al onze verhalen gratis online beschikbaar voor iédereen.

Ik word proMO*    Ik doe liever een gift